سازه فضاکار به عنوان یکی از سازه های مدرن و پرکاربرد در پروژه های عمرانی، نمایشگاهی و معماری، طی سال های اخیر جایگاه ویژه ای در صنعت ساخت و ساز پیدا کرده است. دلیل این موضوع را می توان در ویژگی هایی مانند انعطاف پذیری بالا، سرعت نصب، مقاومت مطلوب و قابلیت پوشش دهانه های وسیع بدون ستون میانی جستجو کرد. اما یکی از پرسش های رایج در زمان تصمیم گیری برای اجرای این سازه، هزینه ساخت اسپیس فریم است. برخلاف تصور رایج، قیمت نهایی تنها به ابعاد پروژه وابسته نیست و عوامل متعددی در تعیین آن نقش دارند.

عوامل کلیدی تاثیرگذار بر هزینه ساخت اسپیس فریم

1. ابعاد و دهانه سازه

هر چه دهانه سازه وسیع تر و ابعاد کلی بزرگتر باشد، هزینه افزایش می یابد. طراحی سازه های کوچک ساده تر و کم هزینه تر است، در حالی که سازه های بزرگ به مصالح مقاوم تر، محاسبات پیچیده تر و نیروی متخصص بیشتری نیاز دارند. البته باید توجه داشت که در برخی موارد، پوشش دهانه های وسیع با اسپیس فریم نسبت به روش های سنتی به صرفه تر خواهد بود.

2. نوع و کیفیت مصالح

انتخاب مصالح یکی از اصلی ترین عوامل در برآورد هزینه است.

• فولاد: رایج ترین گزینه به دلیل استحکام و دوام بالا. هزینه اولیه کمتر دارد اما نیازمند عملیات ضد زنگ (مانند گالوانیزه گرم) است.
• آلومینیوم: سبک تر، مقاوم در برابر خوردگی و مناسب برای سازه های موقتی. هزینه اولیه آن بالاتر است اما به نگهداری کمتری نیاز دارد.
• اتصالات و گره ها: کیفیت و دقت تولید اتصالات تاثیر مستقیمی بر ایمنی، دوام و قیمت نهایی خواهد داشت. استفاده از اتصالات بی کیفیت می تواند هزینه های تعمیر و نگهداری آینده را افزایش دهد.

3. پیچیدگی طراحی

طراحی های ساده مانند سقف های تخت یا شیبدار هزینه کمتری دارند. اما سازه هایی با فرم های خاص مانند گنبدی یا آزاد (Free-form) به دلیل مصرف مصالح بیشتر، نیاز به محاسبات پیچیده و زمان اجرای بالاتر، هزینه بیشتری خواهند داشت.

4. پوشش سقف و دیواره ها

اسکلت اسپیس فریم به تنهایی کافی نیست و انتخاب نوع پوشش تاثیر قابل توجهی بر هزینه نهایی دارد. گزینه هایی مانند ساندویچ پانل، پلی کربنات، شیشه یا ورق های فلزی هر کدام قیمت و ویژگی های متفاوتی دارند. علاوه بر قیمت مصالح، هزینه نصب و جزئیات اجرایی نیز باید در نظر گرفته شود.

5. هزینه های طراحی و مهندسی

اسپیس فریم بدون طراحی دقیق قابل اجرا نیست. هزینه های مربوط به محاسبات بارگذاری (باد، برف، زلزله)، نقشه های کارگاهی و تاییدیه های فنی بخشی از بودجه پروژه را تشکیل می دهند. این هزینه اگرچه در ابتدا قابل توجه است، اما برای ایمنی و دوام سازه ضروری محسوب می شود.

6. نصب و نیروی انسانی

اجرای اسپیس فریم نیازمند تیم متخصص است. عواملی مانند مدت زمان اجرا، دسترسی به محل پروژه، شرایط زمین و نیاز به تجهیزات سنگین مانند جرثقیل می توانند بر هزینه نصب تاثیر بگذارند. با این حال، سرعت بالای نصب اسپیس فریم نسبت به سازه های سنتی، در مجموع هزینه پروژه را کاهش می دهد.

7. شرایط محیطی و محل نصب

پروژه هایی که در مناطق بادخیز، برفگیر یا مرطوب اجرا می شوند، نیازمند استفاده از مصالح مقاوم تر و اتصالات تقویت شده هستند. همچنین اگر محل نصب دسترسی دشوار داشته باشد، هزینه حمل و جابجایی قطعات افزایش خواهد یافت.

8. نگهداری و طول عمر سازه

هزینه نگهداری در نگاه اول جزو هزینه ساخت محسوب نمی شود، اما باید در محاسبات کلی لحاظ شود. سازه های فولادی در صورت اجرای پوشش ضد زنگ طول عمر بالایی دارند، در حالی که اسپیس فریم های آلومینیومی هزینه نگهداری کمتری دارند ولی هزینه اولیه بیشتری نیاز دارند.

چگونه هزینه ساخت اسپیس فریم را کاهش کنیم؟

• استفاده از طراحی های استاندارد و ماژولار
• مشاوره با شرکت های متخصص از مراحل ابتدایی پروژه
• در نظر گرفتن هزینه چرخه عمر سازه، نه فقط هزینه اولیه
• انتخاب مصالح متناسب با شرایط اقلیمی و نوع کاربری

هزینه ساخت اسپیس فریم عددی ثابت و از پیش تعیین شده نیست، بلکه به مجموعه ای از عوامل شامل ابعاد، مصالح، طراحی، پوشش، نیروی انسانی و شرایط محیطی وابسته است. اگرچه در برخی موارد هزینه اولیه اسپیس فریم بالاتر از سازه های سنتی به نظر می رسد، اما با توجه به سرعت اجرا، ایمنی بالا، امکان توسعه و کاهش هزینه های نگهداری، در بلندمدت گزینه ای اقتصادی و مطمئن خواهد بود. بهترین راه برای برآورد دقیق هزینه، ارائه جزئیات پروژه به شرکت های معتبر است.